Herbata matcha, która wywodzi się z Camellia sinensis zyskuje coraz większą popularność głównie ze względu na różne substancje bioaktywne w niej zawarte. L-teanina to aminokwas, jedna z najważniejszych substancji w herbacie matcha. Poza swoimi właściwościom silnie przeciwutleniającym, przeciwzapalnym, neuroprotekcyjnym, przeciwnowotworowym, regulującym metabolizm, ochronnym dla układu sercowo-naczyniowego, ochronnym dla wątroby i nerek, regulującym odporność i przeciwotyłościowym posiada jeszcze jedną bardzo ważną funkcję. Nadaje herbacie szczególny smak umami. Co więcej, L-theanina moze łagodzić goryczkę kofeiny, nadając matcha słodki smak.
Czynniki wpływające na zawartość L-theaniny w matcha
Zawartość L-theaniny różni się w zależności od rodzaju herbaty, części rośliny oraz sposobu przetwarzania. Temperatura i pora roku również wpływają na zawartość L-teaniny. Wiosną jest ona znacznie wyższa niż latem i jesienią. ponadto zawartość L-theaniny w herbacie różni się w zależności od etapu rozwoju liścia. W badaniach stwierdzono, że w pączkach i pierwszych, najmłodszych listkach zawartość L-teaniny jest największa, a stopniowo maleje wraz z dojrzałością liści. Stąd wynika fakt, że herbata matcha ceremonialna, która pochodzi z pierwszych, wiosennych zbiorów młodych listków krzewów herbacianych zawiera najwięcej L-theaniny. Dzięki temu matcha ceremonialna ma najwięcej właściwości odżywczych oraz delikatny i słodki smak.
Właściwości L-theaniny
Do najważniejszych właściwości tego aminokwasu należy jej działanie antyoksydacyjne. L-teanina może zmniejszyć syntezę reaktywnych form tlenu (ROS) i zwiększyć aktywność enzymów antyoksydacyjnych, osłabiając uszkodzenia oksydacyjne [1]. Co więcej, istnieją doniesienia naukowe, że matcha może wpływać na poprawę samopoczucia u osób z chorobami zapalnymi jelit. W jednym z badań stwierdzono, że L-teanina hamuje stan zapalny u szczurów z zapalną chorobą jelit (IBD) wywołaną przez siarczan dekstranu sodu (DSS), a leczenie L-teaniną (200 mg/kg/dzień) może poprawić samopoczucie w IBD wywołanym przez DSS [2]. Potwierdziło również, że L-teanina może skutecznie hamować stan zapalny jelit, a skojarzone leczenie L-teaniną z L-glutaminą znacząco zmniejszyło ekspresję czynników zapalnych, takich jak IL-1β, IL-6 i TNF-α [3]. Ponadto L-teanina ma również silne działanie neuroprotekcyjne oraz relaksujące. Badania wykazały, że suplementacja 200–400 mg/dzień L-theaniny może pomóc w zmniejszeniu stresu i lęku u osób narażonych na warunki stresowe.Dodatkowo L-theanina ułatwia zasypianie oraz poprawia jakość i czas trwania snu [4].
Działanie przeciwnowotworowe L-theaniny
L-teanina może indukować apoptozę komórek rakowych głównie poprzez szlak mitochondrialny, hamując receptor naskórkowego czynnika wzrostu EGFR, czy też NF-κB. W przypadku jakich nowotworów ma zastosowanie? L-teanina może przyczynić się do zapobiegania nowotworom układu rozrodczego. W badaniach L-teanina i jej pochodne mogły skutecznie zapobiegać wzrostowi i migracji wysoce przerzutowych komórek ludzkiego raka szyjki macicy. Ma również potencjał terapeutyczny w przypadku przerzutowego raka prostaty (PCa), a także może indukować apoptozę komórek nowotworowych układu pokarmowego. Warto również wspomnieć, że przyjmowana doustnie L-teanina może również osłabiać niepożądane reakcje chemioterapii.
L-theanina a metabolizm
Badania wskazują, że L-teanina może regulować metabolizm glukozy, lipidów i białek, wpływając na poprawę leczenia cukrzycy czy otyłości. Co ważne, wpływ L-teaniny na metabolizm został potwierdzony badaniami na ludziach. W jednym z badań monitorowano 2253 japończyków w wieku 40–79 lat. Wykazano, że wyższy poziom etyloaminy, wskaźnika spożycia L-teaniny w surowicy był istotnie skorelowany z niższym ryzykiem cukrzycy typu 2, co sugeruje negatywny związek między L-teaniną a cukrzycą [5]. Co ciekawe, L-teanina ma również doskonałe działanie w regulacji odporności. Głównie poprzez regulację równowagi cytokin Th2/Th1. Ponadto może zwiększać zawartość krótkołańcuchowych kwasów tłuszczowych i regulować odporność błony śluzowej jelit oraz wpływa na zwiększenie poziomu dopaminy [6].
[1] Ben P, Zhang Z, Zhu Y, Xiong A, Gao Y, Mu J, et al. L-theanine attenuates cadmium-induced neurotoxicity through the inhibition of oxidative damage and tau hyperphosphorylation. Neurotoxicology. (2016) 57:95–103. doi: 10.1016/j.neuro.2016.09.010
[2] hen L, Xiao WJ, Yan QX, Gong ZH, Zhang S, Zeng L, et al. Protective effects of L-theanine on rats with dextran sulfate sodium-induced inflammatory bowel disease. Arch Pharm Res. (2020) 43:821–62. doi: 10.1007/s12272-020-01248-9
[3] Liu A, Gong Z, Lin L, Xu W, Zhang T, Zhang S, et al. Effects of L-theanine on glutamine metabolism in enterotoxigenic Escherichia coli (E44813)-stressed and non-stressed rats. J Funct Foods. (2020) 64:103670. doi: 10.1016/j.jff.2019.103670
[4] Williams JL, Everett JM, D'Cunha NM, Sergi D, Georgousopoulou EN, Keegan RJ, McKune AJ, Mellor DD, Anstice N, Naumovski N. The Effects of Green Tea Amino Acid L-Theanine Consumption on the Ability to Manage Stress and Anxiety Levels: a Systematic Review. Plant Foods Hum Nutr. 2020 Mar;75(1):12-23. doi: 10.1007/s11130-019-00771-5. PMID: 31758301.
[5] Ninomiya T, Kanzaki N, Hirakawa Y, Yoshinari M, Higashioka M, Honda T, et al. Serum ethylamine levels as an indicator of L-theanine consumption and the risk of type 2 diabetes in a general Japanese population: the hisayama study. Diabetes Care. (2019) 42:1234–40. doi: 10.2337/dc18-2655
[6] Li MY, Liu HY, Wu DT, Kenaan A, Geng F, Li HB, Gunaratne A, Li H, Gan RY. L-Theanine: A Unique Functional Amino Acid in Tea (Camellia sinensis L.) With Multiple Health Benefits and Food Applications. Front Nutr. 2022 Apr 4;9:853846. doi: 10.3389/fnut.2022.853846. PMID: 35445053; PMCID: PMC9014247
