Czy zielona herbata i matcha to to samo?
Matcha i tradycyjna zielona herbata pochodzą z tej samej rośliny, Camellia sinensis, jednak różnice w ich uprawie, przetwarzaniu i sposobie przygotowania sprawiają, że to dwa zupełnie różne napoje. Matcha to sproszkowana zielona herbata, którą spożywa się w całości – wypijając sproszkowane liście, a nie tylko napar, jak w przypadku klasycznej zielonej herbaty. Taki sposób spożycia daje nam dostęp do większej ilości składników odżywczych, antyoksydantów i aminokwasów, co czyni matchę wyjątkową pod względem właściwości zdrowotnych i efektów, jakie wywołuje w organizmie.
Proces uprawy i produkcji matcha
Jedną z głównych różnic między matchą a tradycyjną zieloną herbatą jest sposób uprawy. Krzewy herbaciane przeznaczone na matchę są osłaniane przed słońcem na około 3–4 tygodnie przed zbiorem. Zacienienie sprawia, że liście wytwarzają więcej chlorofilu i aminokwasów, co nadaje matchy charakterystyczny, intensywnie zielony kolor oraz wyjątkowy smak umami. Dzięki temu procesowi liście matchy są bogate w L-teaninę – aminokwas odpowiedzialny za działanie uspokajające, który pozwala osiągnąć jednocześnie stan relaksu i koncentracji. Po zbiorze liście przeznaczone na matchę są starannie parowane, suszone, a następnie mielone na drobny, jedwabisty proszek w kamiennych młynach. W przeciwieństwie do tego procesu, tradycyjna zielona herbata jest przetwarzana bez zacieniania, a liście są suszone i zwykle rolowane, co nadaje im charakterystyczny kształt i wyrazisty smak. Tak przygotowana zielona herbata służy do parzenia naparu, który pozbawiony jest części wartościowych substancji obecnych w całych liściach.
Składniki odżywcze i właściwości zdrowotne matcha
Dzięki spożywaniu całych liści, matcha dostarcza organizmowi większej ilości antyoksydantów, witamin i minerałów niż tradycyjna zielona herbata. Matcha jest szczególnie bogata w katechiny – silne antyoksydanty, które wspierają organizm w walce ze stresem oksydacyjnym i spowalniają procesy starzenia. W matchy znajdziemy wyjątkowo wysoką zawartość EGCG (galusanu epigallokatechiny), antyoksydantu znanego z właściwości przeciwnowotworowych i ochronnych dla serca. Szacuje się, że filiżanka matchy zawiera nawet 137 razy więcej EGCG niż tradycyjna zielona herbata. L-teanina, która jest obecna w obu herbatach, w matchy występuje w wyższej koncentracji dzięki procesowi zacieniania. L-teanina pomaga w redukcji stresu, poprawia nastrój oraz wspomaga koncentrację i kreatywność, jednocześnie łagodząc działanie kofeiny, co sprawia, że pobudzenie po matchy jest stabilniejsze i długotrwałe. Jednym z wyróżników matchy jest także wysoka zawartość chlorofilu, zielonego barwnika roślinnego, który nadaje jej intensywny kolor i wspomaga procesy oczyszczania organizmu. Chlorofil działa detoksykująco, wspiera usuwanie toksyn oraz metali ciężkich z organizmu. Jest również znany ze swoich właściwości rewitalizujących i łagodzących, które mogą pozytywnie wpływać na zdrowy wygląd skóry. W tradycyjnej zielonej herbacie zawartość chlorofilu jest mniejsza, ponieważ spożywamy jedynie napar, a nie całe liście, jak w przypadku matchy.
Czy matcha ma tyle samo kofeiny co kawa?
Kofeina występuje zarówno w matchy, jak i w tradycyjnej zielonej herbacie, jednak jej działanie jest inne. Matcha zawiera nieco więcej kofeiny niż klasyczny napar z zielonej herbaty, ale jej działanie jest rozłożone w czasie dzięki obecności L-teaniny. Efekt picia matchy to długotrwałe pobudzenie i jasność umysłu bez gwałtownych skoków energii. W odróżnieniu od kawy, po wypiciu matchy nie odczujemy nagłego zastrzyku energii, po którym następuje równie szybki spadek. Zamiast tego, kofeina w matchy działa wolniej i łagodniej, a efekt pobudzenia może utrzymywać się nawet do 6 godzin. Kawa będzie dobrym wyborem, kiedy potrzebujesz szybkiego pobudzenia, natomiast matcha sprawdzi się lepiej, na długi, produktywny dzień.
Smak i konsystencja
Pod względem smaku matcha i tradycyjna zielona herbata różnią się znacząco. Matcha ma charakterystyczny, bogaty smak umami z delikatnie słodką i orzechową nutą oraz kremową, jedwabistą konsystencję, która pochodzi z drobnego proszku liści. Dzięki sposobowi przygotowania (mieszaniu z wodą i ubijaniu specjalnym bambusowym pędzelkiem, czyli chasenem), na powierzchni matchy tworzy się delikatna pianka, która wzbogaca jej smak i teksturę. Tradycyjna zielona herbata, zależnie od odmiany, może mieć bardziej trawiasty, gorzki lub delikatny smak, a jej napar jest klarowny i lekki.
Sposób przygotowania matcha i rytuał picia
Picie matchy to także forma rytuału, zwłaszcza w tradycyjnej ceremonii herbacianej. Do jej przygotowania stosuje się specjalne akcesoria bambusowy pędzelek (chasen), miseczkę (chawan) i miarkę (chashaku). Proces ubijania proszku z wodą do uzyskania kremowej pianki to kluczowy element parzenia, który pozwala w pełni wydobyć smak matchy. W odróżnieniu od tego, tradycyjna zielona herbata wymaga jedynie zaparzenia liści gorącą wodą i odcedzenia naparu, co sprawia, że jej przygotowanie jest prostsze,a proces mniej angażujący.
Co lepiej wybrać – matchę czy zieloną herbatę?
Wybór między matchą a tradycyjną zieloną herbatą zależy od tego, czego oczekujesz. Obie są zdrowe i mają swoje unikalne zalety. Jeśli kierujesz się smakiem, wybierz to, co bardziej do Ciebie przemawia – matcha to gęsty napar i głęboki smak z nutą umami, podczas gdy zielona herbata jest klarowna, łagodniejsza i bardziej orzeźwiająca. Jeśli jednak zależy Ci na maksymalnym wykorzystaniu właściwości zdrowotnych, matcha dostarczy ich znacznie więcej. Bez względu na wybór, każda z nich może być cennym dodatkiem do codziennej diety.
